Als je in de schulden zit, is dat veel meer dan alleen een tijdlang zuiniger aandoen tot je uit het rood bent. Het vreet aan je op elk mogelijke wijze. En het systeem maakt het alleen maar erger, vindt een anonieme Vrager van SchuldHulpMaatjes, voor wie deze hulp de enige hulp is die echt een verschil maakt.

Een enkele fout zorgt voor een kapotte mallemolen

Vrager kwam in de schulden door een inschattingsfout met de inkomstenbelasting. Toen die veel hoger was dan verwacht, viel er een gat dat niet meer op tijd te vullen viel. De belastingdienst bood hulp met een doorverwijzing naar de reguliere schuldhulpverlening. Maar Vrager weigerde die: “de bijkomende rente is meer dan dertienhonderd procent, omdat er winstoogmerk in het spel is. Met zo’n hoog percentage kom je de schulden niet meer uit. In de schuldhulpverlening is effectieve hulp heel ver te zoeken. Ik vertrouwde de belastingdienst mijn vragen en situatie niet toe. Zij hadden geprobeerd mij in een mallenmolen te krijgen die mijn situatie alleen maar zou verergeren en waar ze zelf baat bij zouden hebben. Dat ze kwetsbare mensen zo misbruiken, vind ik zeer kwalijk.”

Het zieke van het leven met schulden

Vrager vertelt hoe je leven op elke manier op zijn kop staat als je in schijnbaar uitzichtloze schulden zit: “Vergis je niet, het is niet ‘even wat meer bezuinigen’, het is besparen op echt alles waar dat kan, tot maaltijden overslaan aan toe. Dat is hoe je fysieke gezondheid erop achteruit kan gaan. Mentaal ben je compleet uitgeput. Wat je moet doen om de schulden te verminderen, bepaalt je hele leven en dagindeling. Mensen zien schulden als falen, een doodzone, een  schande. Ik heb een relatie, maar door de schulden is de kans groot dat ik de komende tien jaar geen kans krijg om een gezin te stichten in een daarvoor geschikt huis. Dat telt op tot psychologische schade: hoe moet ik ooit vérder met mijn leven? Ik zit compleet vast. Zo maakt het leven met schulden je ziek op manieren die mensen niet weten of begrijpen.”

Financiële scholing zou anders moeten zijn

Vrager vindt het schuldsysteem zeer giftig, maar ziet ook problemen in de manier waarop op school over geld wordt gepraat: “Er wordt je voorgehouden dat als je maar werkt, er geld binnenkomt dat je kan onderhouden. En dat er sociale vangnetten zijn voor als er iets fout gaat. Maar als je dan vervolgens van het kastje naar de muur wordt gestuurd of fikse bureaucratie het lastig tot onmogelijk maakt om die hulp te krijgen, zit je in de puree. Daarom zou het goed zijn als mensen zouden leren hoe het financiële systeem echt in elkaar zit. Dan maken mensen verstandigere keuzes en zijn ze financieel gezonder. Want ook in loondienst kan je je baan kwijtraken. En als je dan niet weet hoe het systeem werkt, weet je ook niet wat je kan doen om nog enigszins je waardigheid en autonomie te behouden.

SchuldHulpMaatje als enige houvast

Een Maatje mag de administratieve taak van een Vrager niet overnemen. Maar een luisterend oor bieden, alles op een rijtje krijgen en helpen prioriteiten stellen, dat mogen ze wel. En volgens Vrager is dat het beste wat er is, zowel letterlijk als figuurlijk. “Als iemand je niet mág helpen, en iets als een Maatje daar het dichtst bij in de buurt komt, dan moet het systeem op de schop. Tegelijkertijd is een Maatje wel een heel menselijke en welkome hulp als je in een systeem meedraait dat helemaal kapot is en waar alle menselijkheid uit verdwenen is.”