Halverwege de zestiende eeuw krijgt de Sint-Jan er een prachtige preekstoel bij. Dat veranderde de manier waarop gelovigen naar het woord van God konden luisteren. De priester was nu duidelijk meer aanwezig. Ook de preekstoel zelf vertelt een verhaal, door de afbeeldingen die erop staan. Dat geeft ons een kijkje in de geschiedenis van hoe de mensen in die tijd leefden en ook hoe zij het geloof beleefden.

Een hoorbaar podium voor een priester

Een preekstoel is een ruimte waarin de priester zijn preek houdt. Met een preekstoel is de priester altijd goed zichtbaar, omdat hij hoger staat dan de rest van de aanwezigen. Dat is handig in een tijd waarin het geloof erg belangrijk was en de kerk erg vol kon zijn. Ook zorgt de hoogte en het ontwerp ervoor dat de preker beter te verstaan is. De preekstoel werkte zo als een soort middeleeuwse microfoon.

Sparen en sponsors zoeken

Er zijn aantekeningen gevonden uit 1505 tot en met 1521 waarin staat dat er ruimte in de kerk werd opengehouden om een preekstoel te bouwen. Maar pas in 1541 werd daar echt werk van gemaakt. Toen stelde Elisabeth Gerrtis Moens een bedrag beschikbaar om aan de bouw van een preekstoel te beginnen. Maar dat was niet genoeg om de hele preekstoel te kunnen betalen. Waarschijnlijk heeft de fondsenveiling voor de preekstoel enkele jaren geduurd. Naar schatting komt de preekstoel uit 1550.

Een kunstwerk dat de beeldenstorm overleefde

De preekstoel werd in 1566 in de kerk geplaatst. Datzelfde jaar vond de beeldenstorm plaats. De kuip, het gedeelte waar de priester in staat, werd toen al gezien als een kunstwerk. De protestanten vonden de preekstoel net zo waardevol als de doopvont en het orgel. Na overleg besloten ze de preekstoel te sparen van vernietiging.
De preekstoel van nu is niet dezelfde als toen. Na de beeldenstorm zijn de baldakijnen en het klankbord toegevoegd. Een van de redenen dat de preekstoel altijd als kunstwerk is gezien, is de kwaliteit van het houtsnijwerk. Een daarvan gaat over Johannes de evangelist, aan wie de Sint-Jan zijn naam te danken heeft.

Johannes wordt gekookt in olie

Johannes de evangelist was een van de apostelen van Jezus, die leefden in de Romeinse tijd. De Romeinen vonden Jezus en Zijn leer een bedreiging voor hun eigen macht en status. Ze eisten van zijn volgelingen dat ze hun geloof zouden afzweren. Als ze dat niet deden, werden ze gestraft. Voor Johannes betekende dat dat hij op bevel van keizer Domitanius in olie moest worden gekookt. Maar Johannes Evangelist stierf daar niet aan. Hij kreeg zelfs geen pijn of wonden. Dit wonder zorgde ervoor dat de toeschouwers gingen geloven dat Jezus inderdaad de Zoon van God was zoals de apostelen beweerden. Voor gelovigen is dit verhaal een symbool van hoop en het vertrouwen in God. Johannes werd hierna naar het eiland Patmos verbannen. Daar schreef hij zijn evangelie. 

Dit is er te zien op de preekstoel

De bergrede van Christus

Dit is een van de belangrijkste en bekendste toespraken van Jezus. Daarin vertelt Hij vooral hoe je als christen een goed leven moet leiden en hoe God belooft dat iemand die zijn regels volgt een goed leven krijgt. Die gaan bijvoorbeeld over het omgaan met woede, lust en hoe je altijd de waarheid hoort te spreken. En hoe je goed kan zijn naar je vijanden. Ook vertelt Hij hoe je dat het beste kan doen: met vrijgevigheid, gebed en door te vasten. Dan zal je uiteindelijk door God worden gezegend.

Beelden op de baldakijn

Op de baldakijn, boven de kuip, staan ook belangrijke figuren afgebeeld uit de Bijbel en de geschiedenis van de Kerk. Dat zijn Maria en Jozef; de evangelisten Mattheus, Marcus, Lucas en Johannes; Mozes; en de kerkvaders Hiëronymus, Ambrosius en Augustinus.
Zo had de preekstoel niet alleen een boodschap wanneer het tijd was voor een priester om te preken. De mensen in de zestiende eeuwen waren heel bekend met het evangelie. Je hoefde dus maar naar de baldakijn of de preekstoel te kijken en je werd daarmee uitgenodigd om de verhalen en lessen uit de Bijbel nog eens te overdenken.  

Beeld van Paus Leo de grote

Deze paus zei als eerste dat de paus, de opvolger van Petrus en bisschop van Rome, ook de leider is van de hele Kerk, niet alleen van de kerk van het Westen. Daardoor is het beeld van de paus helemaal veranderd. Leo I was paus in de jaren 440-461.

Mooie versieringen

Niet alles op de preekstoel heeft een diepe betekenis. Zo zijn er ook mythische wezens op te vinden in het houtsnijwerk van de preekstoel, zoals de putti: mollige kindachtige figuurtjes. Die hebben geen betekenis voor het geloof, maar vullen de ‘gaten’ wel op. Nu is er in ieder hoek van de preekstoel een mooie versiering te zien. Zo is de preekstoel een schat van de Sint-Jan waar je naar kan blijven kijken!